چابهار در یک نگاه

بندر چابهار در جنوب شرقی ایران، به‌دلیل دسترسی به آب‌های آزاد موقعیت راهبردی ویژه‌ای دارد. سواحل دیدنی مکران، از برجسته‌‌ترین جاذبه‌های طبیعی چابهار است.

چابهار در یک نگاه

نسخه اولیه این مقاله در تاریخ ۹۸/۰۸/۱۴ توسط احمد رضا فرهبد نوشته شده و در تاریخ ۹۹/۰۵/۸ به روزرسانی شده است.

نام بندر چابهار حتما به گوشتان خورده است. نام چابهار با تصور کشتی‌های غول‌پیکر و سواحل تجاری همراه می‌شود. موقعیت برجسته این بندر، در اخبار و رسانه‌ها، آن را به سوژه‌ای خبری تبدیل می‌کند و کمتر کسی درباره «منطقه آزاد تجاری چابهار» نشنیده است؛ اما در کنار تمام ویژگی‌های برجسته تجاری و صنعتی، این منطقه از جنوب ایران، دیدنی‌های بکر و چشم‌نوازی دارد.

سواحل چابهار با تنوع بالا در شکل ظاهری و فرسایشی آن، زیباترین و پاکیزه‌ترین سواحل جنوبی ایران هستند. این منطقه از ایران با وجود تمام محرومیت‌هایی که دارد، دربردارنده ظرفیت‌های بکر گردشگری است. نمونه‌های این جذابیت‌ها،‌ هیچ کجای دیگر ایران وجود ندارد و تنها در خارج از مرزها می‌توان نمونه‌های آن‌ را یافت.

در این مقاله از کجارو، به جاذبه‌های منحصربه‌فرد این بندر زیبا خواهیم پرداخت. با ما همراه شوید.

بندر چابهار جنوبی‌ترین شهر استان سیستان و بلوچستان و در جنوب شرقی ایران است. این بندر در کرانه‌های دریای عمان قرار دارد. چابهار به‌دلیل ارتباط از طریق دریای عمان با اقیانوس هند، به‌عنوان تنها بندر اقیانوسی ایران شناخته می‌شود و از این جهت، موقعیت ویژه جهانی دارد. این بندر از شمال با شهرستان‌ نیک‌شهر، از غرب با استان‌ هرمزگان و از شرق با کشور پاکستان همسایه است. بندر گواتر در شرقی‌ترین نقطه چابهار، نقطه صفر مرزی محسوب می‌شود.

موقعیت تجاری بندر چابهار بسیار حائز اهمیت است. در این بندر، کشتی‌های اقیانوس‌پیما پهلو می‌گیرند. کشورهای آسیای میانه در تبادلات دریایی‌شان در مسیر اقیانوس هند، از این بندر گذر می‌کنند. مسیر پرتردد بین المللی از خاور دور به غرب که با عنوان مسیر ابریشم دریایی از آن نام می‌برند، از بندر چابهار می‌گذرد. موقعیت راهبردی ویژه این بندر، سبب گسترش شبکه راه‌سازی و حمل و نقل دریایی و هوایی در آن شده است.

بندر چابهار به بخش‌های قدیمی و جدید، ساحل ماهی‌گیری، منطقه آزاد تجاری و صنعتی و اسکله بارگیری تقسیم می‌شود. سه روایت متفاوت از نام‌گذاری منطقه چابهار وجود دارد. اول اینکه به‌دلیل اعتدال سالانه هوا، این منطقه معروف به چهار بهار بوده که به مرور به چابهار تغییر کرده است. از طرفی به‌دلیل قرار داشتن این منطقه در مسیر بارگیری و باربری از گذشته‌های دور، اصطلاح چه بار برای پرسیدن نوع بار استفاده می‌شد و روی این مکان باقی ماند و به مرور به چابهار تغییر کرد. ساکنان قدیمی این منطقه، برای سهولی در اطراف محل زندگی خود چاه حفر می‌کردند و در اطراف آن چاه‌ها ساکن می‌شدند. به سکنه اطراف چاه‌ها، چاه بار می گفتند و این سومین روایت از نام‌گذاری این منطقه است.

شاید کمتر کسی باور کند که این منطقه صنعتی و راهبردی از زیباترین نقاط گردشگری در جنوب ایران است. «سواحل مکران» در کرانه دریای عمان در چابهار، بکرترین و تمیزترین سواحل جنوبی کشور هستند. روستاهای این کرانه ساحلی زیبایی‌های اعجاب‌انگیزی دارند. تنوع سواحل صخره‌ای، شنی و ماسه‌ای، گردشگران زیادی را به این منطقه جذب می‌کند.

بارزترین ویژگی اقلیم بندر چابهار، اختلاف پایین بیشینه و کمینه دمای این بندر در طول سال است. در حقیقت این بندر در بیشتر اوقات سال معتدل است و تابستان آن، از تهران خنک‌تر است. قرار داشتن بندر چابهار در کرانه‌های دریای عمان و وزش بادهای اقیانوسی از سمت دریا، رطوبت هوا را در این بندر بالا می‌برد و آنچه در تابستان سکونت و سفر به این بندر را برای غیر بومیان سخت می‌کند، شرجی هوا است.

فصل مونسون در چابهار از نیمه خرداد آغاز می‌شود و تا نیمه شهریورماه ادامه دارد. این فاصله در چابهار زمانی است که برخلاف جریان همیشگی غرب به شرق هوا، جهت باد تغییر می‌کند و از دریا به‌سمت ساحل می‌وزد. در این زمان از سال، به‌دلیل تغییرات اقلیمی در اقیانوس هند و کشورهای اطراف آن، بارش‌ باران در چابهار زیاد می‌شود. این تغییرات جوی در مونسون، هوا را تلطیف می‌کند و بارش‌های این فصل، پدیده‌های منحصربه‌فرد آب‌فشان و موج‌فشان را در سواحل صخره ای چابهار، رقم می‌زند. چابهار خنک‌ترین بندر جنوبی ایران است.
بارش‌های فصل مونسون، پدیده‌های منحصربه‌فرد آب‌فشان و موج‌فشان را در سواحل صخره ای چابهار، رقم می‌زند

در فصل های سرد سال، اعتدال در چابهار پابرجا است و متوسط دمای هوا در فصول سرد به مثبت ۱۹ در جه سانتی‌گراد می‌رسد، که تفاوت کمی با دما در فصل گرم سال دارد. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت، این بندر در طول سال از آب و هوایی معتدل با تغییرات دمایی کم، برخوردار است.

برخلاف تصور به وجود آمده، بهترین زمان سفربه چابهار، منحصر به فصول سرد سال و ایام نوروز نیست. گرچه ایام نوروز چابهار بسیار شلوغ می‌شود، اما می‌توانید برای سفر به چابهار، در فصل مونسون از اعتدال هوای فصل گرم این بندر لذت ببرید.

در فصل مونسون برنامه‌هایی برای جذب گردشگر به این منطقه صورت می‌گیرد. جشنواره مونسون درچابهار، هر ساله از ۲۲ تا ۲۶ شهریور برپا می‌شود و با معرفی آیین‌ها، رقص محلی، ارائه غذاهای محلی و صنایع دستی، همراه است. هرشب در طول جشنواره، برنامه‌های هنری و موسیقی با اجرای هنرمندان و طنزپردازان برگزار می‌شود.

جشنواره بین المللی فیلم، موسیقی و لباس های محلی، از دیگر رویدادهای جذاب برای گردشگران است، که در ۶ ماهه اول سال برپا می‌شوند. اگر از علاقه‌مندان ورزش‌های آبی، به‌خصوص موج‌سواری هستید، ارتفاع موج‌های دریا در چابهار، از اواخر مرداد تا اواخر شهریور، به چهار متر می‌رسد و بهترین شرایط را برای علاقه‌مندان موج‌سواری ایجاد می‌کند.

هوای بهاری و خنک ۶ ماهه دوم سال، برای بازدید از دیدنی‌های بندر چابهار، بسیار مطلوب و مناسب است؛ اما ایام نوروز این بندر بسیار شلوغ می‌شود و برای بهره بردن از همه ظرفیت‌های گردشگری این شهر زیبا، فرصت کمتری خواهید داشت.

بندر چابهار بیشتر به‌دلیل موقعیت ویژه تجاری و بندرگاهی‌اش شناخته می‌شود و کمتر به جاهای دیدنی چابهار پرداخته می‌شود؛ اما این گوشه از سیستان و بلوچستان، با وجود تمام محرومیت‌ها، جاذبه‌هایی بسیار زیبا و تحسین برانگیز دارد. گردشگران زیادی در طول سال از این منطقه دیدن می‌کنند و از ظرفیت‌های بالای طبیعی و تاریخی آن، لذت می‌برند.

سواحل مکران، منطقه‌ای گسترده و وسیع در کرانه دریای عمان است، که در ایران بین استان‌های سیستان و بلوچستان و هرمزگان تقسیم شده و بخش بزرگ‌تر آن در اختیار سیستان‌وبلوچستان است. بندر چابهار با برجسته‌ترین دیدنی‌های طبیعی در جنوب ایران، در امتداد این خط ساحلی قرار دارد. در طول سواحل مکران جاذبه‌ها و شگفتی‌های بی‌نظیری به چشم می‌خورند.

از غرب چابهار در روستای «درک» و «ساحل نورانی تنگ» تا منتهی‌الیه جنوب شرق ایران و شرق چابهار، در نقطه مرزی در «خلیج گواتر»، سواحل زیبا و پدیده‌های طبیعی جذاب،‌ وجود دارند.

در سواحل روستای درک، کویر به دریا می‌رسد. این خطه از سواحل جنوبی ایران، تمیزترین ساحل سراسر جنوب است و هیچ آلاینده‌ای در کرانه های این منطقه وجود ندارد. انواع سواحل ماسه‌ای، صخره‌ای، مرجانی و شنی در این گستره به چشم می‌خورند. اگر از روستای درک در جهت شرق حرکت کنید، به روستای تنگ خواهید رسید که سواحل نورانی آن،‌ معروف هستند.

ساحل این روستا با نام ساحل شبتاب،‌ بین گردشگران شناخته می‌شود. این کرانه نیز ساختاری شبیه به ساحل روستای درک دارد. اگر در شب، نقطه‌ای تاریک در حوالی این روستا را انتخاب کنید و به تماشا بنشینید، به‌خصوص در شب‌های طولانی پاییز و زمستان، حرکت ذرات شفاف آبی رنگ را سوار بر موج‌ها خواهید دید. فیتوپلانکتون‌ها که با چشم به‌خوبی دیده نمی‌شوند، با جدا شدن از دریا و افتادن روی ماسه‌های ساحل، کرانه دریا را درخشان و نورانی می‌کنند، اما عمر طولانی ندارند. اگر خوش شانس باشید و کمی به انتظار بنشنید، یکی از به‌یادماندنی‌ترین تصاویر را خواهید دید.

گل‌ فشان‌های طبیعی چابهار در ۹۵ کیلومتری بندر کنارک و نرسیده به روستای تنگ، قرار گرفته‌اند. از میان این گل فشان‌ها تنها یکی فعال است و باقی چند سالی است که غیر فعال هستند. از دهانه گل فشان فعال،‌ هر چند دقیقه یک ‌بار، گل فوران می‌کند و از تپه جاری می‌شود. تماشای این پدیده طبیعی برای بسیاری افراد، هیجان‌انگیز است.

یکی از زیباترین دیدنی‌های نزدیک چابهار، ساحل و خلیج صیادی «پزم تیاب» است، که به واسطه ساحل صخره‌ای زیبا و بکرش شناخته می‌شود. تماشای غروب دریا و قایق‌های رنگارنگ، بر فراز ساحل صخره‌ای، اوقات دلپذیری برایتان می‌سازد.

«ساحل تیس» در ۱۰ کیلومتری شمال غرب چابهار، با شیب ملایم و عمق مناسب در کرانه ساحلی، فضای مناسبی برای شنا و آبتنی ایجاد کرده است. در اطرف این منطقه که قدمتی تاریخی دارد، بناهای قدیمی به چشم می‌خورند. «پارک ساحلی تیس» نیز،‌ در نزدیکی ساحل، امکانات مناسبی برای گذراندن یک روز سرشار از تفریحات آبی دارد. در سواحل تیس، انواع وسایل و تفریحات آبی مانند قایق و جت اسکی، موجود است.

«غارهای بان مسیتی» مجموعه‌ای از سه غار است، که تنها یکی از آن‌ها طبیعی است. این غارها در پنج کیلومتری شمال غربی روستای تیس و در دامنه کوه «شهبازبند»، قرار گرفته‌اند. در غار طبیعی اصلی، یک آرامگاه گچی کوچک وجود دارد، که هیچ سنگ‌نوشته یا لوحی روی آن موجود نیست.

«منطقه حفاظت شده گاندو» در روستای «باهو کلات» محل زندگی تمساح‌های گاندو است و گردشگران زیادی را برای تماشای این خزندگان، جذب می‌کند. علاوه بر این موجودات، این منطقه زیستگاه پرندگان شبه قاره هند و لاک‌پشت‌های سبز دریایی نیز هست. این روستا در ۱۰۰ کیلومتری شمال شرقی چابهار قرار دارد.

 

منبع : کجارو